Kawa a stłuszczenie wątroby. Czy naprawdę może pomóc?

Dostępne badania wskazują, że regularne spożywanie kawy może wiązać się z korzystniejszymi wynikami dotyczącymi zdrowia wątroby. Komentarze oglądających są podzielone, jednak indywidualne odczucia po wypiciu kawy nie pokazują, co dzieje się w wątrobie. Dlatego warto przyjrzeć się wynikom badań. Europejskie wytyczne dotyczące metabolicznej stłuszczeniowej choroby wątroby, określanej obecnie skrótem MASLD, wskazują, że w badaniach obejmujących duże grupy ludzi picie kawy było związane z mniejszym uszkodzeniem wątroby i korzystniejszymi wynikami klinicznymi.

Dlaczego kawa może być interesująca z punktu widzenia zdrowia wątroby? Jakie jej składniki mogą mieć znaczenie i w jaki sposób wytłumaczyć określenie „odtłuszczanie wątroby”? Obejrzyj krótki materiał dr. Marka Skoczylasa – film trwa tylko chwilę, a może skłonić do spojrzenia na codzienną filiżankę kawy z zupełnie innej perspektywy.

Jeśli mają Państwo ochotę dowiedzieć się nieco więcej, zachęcamy do lektury.

Kawa a stłuszczenie wątroby – co pokazują badania?

Metaboliczna stłuszczeniowa choroba wątroby, określana skrótem MASLD, rozwija się w związku z zaburzeniami metabolicznymi. Częściej występuje między innymi u osób z otyłością, insulinoopornością, cukrzycą typu 2 lub nieprawidłowym poziomem lipidów.

Zainteresowanie zależnością między piciem kawy a stłuszczeniem wątroby nie wynika jedynie z pojedynczych doniesień. W europejskich wytycznych EASL–EASD–EASO z 2024 roku wskazano, że u osób z MASLD spożywanie kawy było w badaniach obserwacyjnych związane z mniejszym uszkodzeniem wątroby oraz korzystniejszymi wynikami klinicznymi. Autorzy wytycznych wyraźnie zaznaczają jednak, że są to przede wszystkim obserwacje, a nie dowód na lecznicze działanie kawy.

Czy kawa rzeczywiście „odtłuszcza” wątrobę?

Określenie „odtłuszczanie wątroby” jest obrazowym uproszczeniem. Kawa nie usuwa tłuszczu z komórek wątroby w sposób bezpośredni i nie jest środkiem leczącym MASLD. Interesujących danych dostarczyło jednak duże badanie opublikowane w 2026 roku. Naukowcy przeanalizowali informacje dotyczące prawie 355 tysięcy uczestników brytyjskiego projektu UK Biobank. W grupie niespełna 29 tysięcy osób wykonano również badania rezonansu magnetycznego pozwalające ocenić między innymi zawartość tłuszczu w wątrobie.

Większe spożycie kawy było związane z mniejszą zawartością tłuszczu i żelaza w wątrobie, korzystniejszymi wskaźnikami włóknienia i zapalenia oraz niższym ryzykiem marskości, raka wątrobowokomórkowego i zgonu z przyczyn wątrobowych. Ponieważ było to badanie obserwacyjne, nie można jednak stwierdzić, że kawa była bezpośrednią przyczyną tych różnic.

Co w kawie może mieć znaczenie?

Kawa nie jest wyłącznie źródłem kofeiny. Zawiera setki różnych związków, wśród których najczęściej wymienia się:

• kofeinę,

• kwasy chlorogenowe i inne polifenole,

• diterpeny, takie jak kafestol i kahweol,

• związki powstające podczas palenia ziaren, w tym melanoidyny.

W badaniach eksperymentalnych niektóre składniki kawy wpływały na procesy związane z syntezą kwasów tłuszczowych, stresem oksydacyjnym, stanem zapalnym oraz aktywnością komórek uczestniczących we włóknieniu wątroby. Nie oznacza to jednak, że wszystkie te mechanizmy zostały już potwierdzone w badaniach klinicznych z udziałem ludzi.

Czy tylko kawa z kofeiną może mieć znaczenie?

Niekoniecznie. W analizie obejmującej ponad 494 tysiące uczestników UK Biobank korzystniejsze zależności dotyczące przewlekłych chorób wątroby obserwowano nie tylko w przypadku kawy mielonej i rozpuszczalnej, ale również bezkofeinowej. Może to sugerować, że znaczenie mają również inne składniki kawy, a jej możliwego wpływu na wątrobę nie można przypisywać wyłącznie kofeinie. Nadal nie wiadomo jednak, który rodzaj kawy, sposób parzenia lub zestaw związków miałby największe znaczenie.

Badania obserwacyjne to nie to samo co leczenie

Większość korzystnych danych pochodzi z badań obserwacyjnych. Pozwalają one zauważyć, że osoby pijące kawę rzadziej doświadczały określonych problemów, ale nie przesądzają, czy odpowiadała za to sama kawa. Pokazuje to randomizowane badanie przeprowadzone wśród osób z cukrzycą typu 2 i stłuszczeniem wątroby. Uczestnicy otrzymywali kofeinę, kwas chlorogenowy, połączenie obu składników albo placebo. Po zakończeniu badania suplementacja nie przyniosła istotnej poprawy zawartości tłuszczu ani sztywności wątroby w porównaniu z placebo. Możliwe więc, że znaczenie ma cały napój, długotrwały sposób żywienia i styl życia, a nie przyjmowanie pojedynczego składnika kawy w kapsułce.

Czy wiadomo, ile kawy należy pić?

Nie ustalono jednej dawki kawy, którą można byłoby zalecić jako sposób na zmniejszenie stłuszczenia wątroby. W metaanalizie badań obserwacyjnych regularne picie kawy było związane z około 35-procentowo mniejszym prawdopodobieństwem istotnego włóknienia u osób ze stłuszczeniem wątroby. Autorzy podkreślili jednak, że nie udało się określić ilości niezbędnej do uzyskania takiego efektu. Nie należy więc interpretować wyników jako zachęty do wypijania bardzo dużych ilości kawy. Reakcja na kofeinę jest indywidualna. U części osób może ona nasilać kołatanie serca, niepokój, problemy ze snem, dolegliwości żołądkowe lub wzrost ciśnienia.

Kawa może być dodatkiem, ale nie zastąpi podstaw

Kawa nie zastępuje diagnostyki ani postępowania zalecanego osobom z MASLD. Największe znaczenie mają redukcja nadmiernej masy ciała, regularna aktywność fizyczna, odpowiednio dobrana dieta, kontrola cukrzycy i zaburzeń lipidowych oraz ograniczenie alkoholu. Warto też odróżnić zwykłą kawę od napojów zawierających duże ilości cukru, syropów, bitej śmietany lub innych wysokokalorycznych dodatków. Wyników badań nad piciem kawy nie należy automatycznie przenosić na słodkie napoje kawowe.

Co zatem oznacza „odtłuszczanie wątroby”?

Najbezpieczniej rozumieć to określenie jako popularnonaukowy skrót. Regularne spożywanie kawy jest w wielu badaniach związane z mniejszym otłuszczeniem, włóknieniem i ryzykiem poważnych powikłań dotyczących wątroby. Nie oznacza to jednak, że kawa samodzielnie usuwa już zgromadzony tłuszcz albo leczy metaboliczną stłuszczeniową chorobę wątroby. Codzienna filiżanka kawy może być elementem zdrowego stylu życia, ale nie powinna stawać się usprawiedliwieniem dla pomijania diety, ruchu, badań kontrolnych lub konsultacji lekarskiej.

Źródła

1. Tacke F, Horn P, Wai-Sun Wong V, EASL–EASD–EASO Clinical Practice Guidelines on the management of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD)
   Journal of Hepatology, 2024; 81, 492-542

2. Ebadi M, Ip S, Bhanji RA, Montano-Loza AJ. Effect of Coffee Consumption on Non-Alcoholic Fatty Liver Disease Incidence, Prevalence and Risk of Significant Liver Fibrosis: Systematic Review with Meta-Analysis of Observational Studies. Nutrients. 2021 Aug 30;13(9):3042. doi: 10.3390/nu13093042. PMID: 34578919; PMCID: PMC8471033.

3. Kennedy OJ, Fallowfield JA, Poole R, Hayes PC, Parkes J, Roderick PJ. All coffee types decrease the risk of adverse clinical outcomes in chronic liver disease: a UK Biobank study. BMC Public Health. 2021 Jun 22;21(1):970. doi: 10.1186/s12889-021-10991-7. PMID: 34154561; PMCID: PMC8218514.

4. Alferink LJM, Kiefte-de Jong JC, Darwish Murad S. Potential Mechanisms Underlying the Role of Coffee in Liver Health. Semin Liver Dis. 2018 Aug;38(3):193-214. doi: 10.1055/s-0038-1666869. Epub 2018 Jul 24. PMID: 30041273.

5. Mansour A, Mohajeri-Tehrani MR, Samadi M, Qorbani M, Merat S, Adibi H, Poustchi H, Hekmatdoost A. Effects of supplementation with main coffee components including caffeine and/or chlorogenic acid on hepatic, metabolic, and inflammatory indices in patients with non-alcoholic fatty liver disease and type 2 diabetes: a randomized, double-blind, placebo-controlled, clinical trial. Nutr J. 2021 Apr 10;20(1):35. doi: 10.1186/s12937-021-00694-5. PMID: 33838673; PMCID: PMC8037901.

6. Kim HS, Rezaee-Zavareh MS, Wang Y, Attia AM, Kwak M, Burm S, Celtik D, Legaspi D, Khattab O, Kim N, Mengistu BM, Larios KN, Kim DS, Ayoub W, Kuo A, Martin P, Vipani A, Wang Y, Liangpunsakul S, Li D, Lu SC, Pandol S, Yang JD. Coffee Consumption and Improved Liver Outcomes: Clinical, Imaging, and Proteomic Evidence From the UK Biobank. Clin Gastroenterol Hepatol. 2026 Jul 1:S1542-3565(26)00404-0. doi: 10.1016/j.cgh.2026.04.035. Epub ahead of print. PMID: 42385787.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady lekarskiej.