Lipa nie tylko na przeziębienie? O związku z mikrobiotą jelitową

Lipa – tradycyjne zioło w nowym świetle

Lipa to jedno z tych ziół, które większość osób kojarzy bardzo domowo: kubek ciepłego naparu, przeziębienie, chrypka, podrażnione gardło, wieczorny odpoczynek. Takie tradycyjne zastosowanie kwiatu lipy jest dobrze znane, ale naukowcy coraz częściej sprawdzają, co może stać za popularnością tej rośliny.Współczesne badania pokazują, że na kwiat lipy można patrzeć nie tylko przez pryzmat przeziębienia. Coraz ciekawszy staje się także temat jej związków z mikrobiotą jelitową, polifenolami i odpowiedzią zapalną.

Dlaczego mikrobiota jelitowa jest ważna w badaniach nad lipą?

Napar z lipy przyjmujemy doustnie, więc jego składniki trafiają do przewodu pokarmowego. Tam mogą wchodzić w kontakt z mikrobiotą jelitową, czyli bakteriami i innymi mikroorganizmami zamieszkującymi jelita. To ważne, ponieważ składniki roślinne nie zawsze działają wyłącznie w takiej formie, w jakiej znajdują się w naparze. Część z nich może być przekształcana przez bakterie jelitowe do nowych metabolitów. Właśnie dlatego badacze postanowili sprawdzić, co dzieje się z ekstraktem z kwiatów lipy po kontakcie z ludzką mikrobiotą.

Kwiat lipy a mikrobiota jelitowa – co pokazano w badaniu?

W badaniu „Metabolity kwiatu lipy i ich korzystny wpływ na bioróżnorodność ludzkiej mikrobioty jelitowej ex vivo” naukowcy analizowali, jak ekstrakt z kwiatów lipy zachowuje się po kontakcie z ludzką mikrobiotą jelitową. Wykorzystano próbki od pięciu zdrowych dawców.

Po inkubacji ekstraktu z mikrobiotą wykryto dwadzieścia metabolitów, czyli związków powstałych w wyniku przemian składników lipy. Ekstrakt wpływał także na skład mikrobioty, ale nie powodował dysbiozy, czyli niekorzystnego zaburzenia równowagi mikroorganizmów. Badacze zaobserwowali zmiany w liczebności 43 rodzajów bakterii. Szczególnie interesujące było zwiększenie udziału bakterii związanych z produkcją krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Są to związki ważne dla prawidłowego funkcjonowania jelit i utrzymania korzystnego środowiska w przewodzie pokarmowym.

Lipa i odpowiedź zapalna – rola neutrofili

Autorzy badania sprawdzili również wpływ ekstraktu z lipy i jego metabolitów na model zapalny z udziałem ludzkich neutrofili. Neutrofile to komórki odpornościowe, które biorą udział w reakcji zapalnej.

W badaniu zaobserwowano między innymi zmniejszenie produkcji TNF-α, jednego z mediatorów stanu zapalnego. To ciekawy wynik, ponieważ sugeruje, że część właściwości lipy może być związana zarówno z przemianami jej składników w jelitach, jak i z wpływem na wybrane elementy odpowiedzi immunologicznej. Nie oznacza to jednak, że lipa działa jak lek przeciwzapalny. Badanie miało charakter ex vivo, czyli prowadzono je poza organizmem człowieka, w warunkach laboratoryjnych.

Procyjanidyny z lipy – czym zainteresowali się naukowcy?

Drugie badanie, „Wpływ procyjanidyn wyizolowanych z kwiatów lipy drobnolistnej (Tilia cordata Mill.) na ludzkie neutrofile”. Naukowcy skupili się na procyjanidynach — związkach należących do polifenoli.

Polifenole to substancje roślinne badane między innymi w kontekście stresu oksydacyjnego i odpowiedzi zapalnej. W kwiatach lipy wyizolowano dziesięć związków. Następnie sprawdzono ich wpływ na ludzkie neutrofile. Wszystkie badane związki zmniejszały produkcję reaktywnych form tlenu, czyli ROS, w pobudzonych komórkach odpornościowych. Większość z nich ograniczała także produkcję IL-8, a niektóre wpływały również na MIP-1β — cząsteczki uczestniczące w reakcji zapalnej.

Co te badania oznaczają dla czytelnika?

Kwiat lipy to nie tylko tradycyjny napar kojarzony z przeziębieniem, gardłem i odpoczynkiem. Badania pokazują, że zawiera związki, które mogą być interesujące z punktu widzenia mikrobioty jelitowej, polifenoli, metabolitów bakteryjnych i odpowiedzi zapalnej.

Warto jednak zachować właściwe proporcje. Opisane badania nie były klasycznymi badaniami klinicznymi prowadzonymi na pacjentach. Jedno miało charakter ex vivo, a drugie było prowadzone na modelu komórkowym. Nie można więc na ich podstawie pisać, że lipa leczy infekcje, stan zapalny czy zaburzenia mikrobioty. Można natomiast powiedzieć, że współczesna nauka zaczyna lepiej wyjaśniać, dlaczego kwiat lipy od wieków zajmuje ważne miejsce w tradycyjnym zielarstwie. To dobry przykład rośliny, której tradycyjne zastosowanie można dziś analizować także przez pryzmat fitochemii, mikrobioty jelitowej i działania związków polifenolowych.

Źródła:
1. Kruk A, Granica S, Popowski D, Malinowska N, Piwowarski JP. Tiliae flos metabolites and their beneficial influence on human gut microbiota biodiversity ex vivo. J Ethnopharmacol. 2022 Aug 10;294:115355. doi: 10.1016/j.jep.2022.115355. Epub 2022 May 10. PMID: 35537603.

2.  Czerwińska ME, Dudek MK, Pawłowska KA, Pruś A, Ziaja M, Granica S. The influence of procyanidins isolated from small-leaved lime flowers (Tilia cordata Mill.) on human neutrophils. Fitoterapia. 2018 Jun;127:115-122. doi: 10.1016/j.fitote.2018.02.018. Epub 2018 Feb 12. PMID: 29447978.