Jaki jest wpływ witamin A i D na płuca? Nowe badania!

Witaminy a płuca – zależność bardziej złożona, niż się wydaje

Nowe badanie opublikowane w czerwcu 2026 roku w czasopiśmie „Thorax” przyniosło interesujące wyniki. Wyższe stężenie witaminy A wiązało się z korzystniejszymi wynikami niektórych badań spirometrycznych zarówno u dzieci, jak i u dorosłych z astmą. U dorosłych podobną zależność zaobserwowano również w przypadku witaminy D.

Czy oznacza to, że przyjmowanie tych witamin może poprawić kondycję płuc? Na takie stwierdzenie jest zdecydowanie za wcześnie.

Ponad 2200 dzieci i dorosłych z astmą

Naukowcy przeanalizowali dane pochodzące z dwóch dużych grup pacjentów.

U uczestników oceniono stężenie witamin A i D oraz wyniki spirometrii.

Analizowano również ekspresję mikroRNA, metylację DNA i tzw. wiek epigenetyczny. Dzięki temu badacze nie ograniczyli się do samych wyników spirometrii, lecz poszukiwali także możliwych mechanizmów biologicznych łączących witaminy z pracą płuc.

Witamina A a czynność płuc u dzieci

U dzieci z astmą wyższy poziom witaminy A był związany z wyższymi wartościami FEV1 i FVC. Oznacza to, że dzieci z większym stężeniem witaminy A miały przeciętnie większe objętości płuc mierzone podczas spirometrii. Jednocześnie stosunek FEV1/FVC był niższy, dlatego wyników nie można sprowadzać do hasła: „więcej witaminy A oznacza zdrowsze płuca” Wynik nie był więc całkowicie jednoznaczny. Można mówić o większych objętościach płuc, ale niekoniecznie o proporcjonalnie lepszym przepływie powietrza przez drogi oddechowe. U dzieci nie stwierdzono natomiast istotnej zależności między stężeniem witaminy D a analizowanymi parametrami spirometrycznymi.

Inne wyniki zaobserwowano u dorosłych

W grupie dorosłych z astmą wyższe stężenia zarówno witaminy A, jak i witaminy D były związane z wyższymi wartościami FEV1 oraz FVC. W przypadku witaminy A obserwowano również korzystniejszy stosunek FEV1/FVC. Sugeruje to, że u osób dorosłych zależność między stężeniem witaminy A a czynnością płuc mogła obejmować nie tylko objętość płuc, lecz również przepływ powietrza. Badanie pokazało zatem wyraźne różnice między dziećmi i dorosłymi. Autorzy wskazują, że działanie witamin może zmieniać się wraz z wiekiem oraz zależeć od etapu rozwoju płuc, aktywności układu odpornościowego i wcześniejszych oddziaływań środowiskowych.

Witamina D a wolniejsze starzenie epigenetyczne

Jednym z najciekawszych elementów badania była analiza wieku epigenetycznego.

Dorośli, u których stężenie witaminy D wynosiło co najmniej 30 ng/ml, wykazywali przeciętnie mniejsze przyspieszenie wieku epigenetycznego niż osoby z niższymi wynikami. Zależność stwierdzono w przypadku wszystkich sześciu wykorzystanych przez badaczy zegarów epigenetycznych. Warto jednak zaznaczyć, że próg 30 ng/ml został przyjęty przez autorów na potrzeby tej analizy. Nie powinien być automatycznie traktowany jako uniwersalny cel dla każdej osoby, ponieważ kryteria oceny stężenia witaminy D różnią się w zależności od źródła, stanu zdrowia i analizowanego punktu końcowego.

Co wspólnego mają witaminy z aktywnością genów?

Witaminy A i D uczestniczą w regulowaniu aktywności wielu genów związanych między innymi z rozwojem płuc, odpowiedzią odpornościową i procesami zapalnymi. W nowym badaniu zidentyfikowano liczne mikroRNA, których aktywność była powiązana ze stężeniem obu witamin. MikroRNA to niewielkie cząsteczki wpływające na to, które informacje zapisane w genach zostaną wykorzystane przez komórki. Naukowcy sprawdzili również, czy poziom witamin A i D może mieć związek z tym, w jaki sposób organizm „włącza” i „wycisza” niektóre geny. Zauważyli zmiany dotyczące między innymi procesów odpornościowych i zapalnych, które mogą mieć znaczenie także dla funkcjonowania płuc. Wyniki sugerują, że witaminy A i D mogą być powiązane z pracą płuc oraz tempem starzenia biologicznego poprzez wpływ na regulację genów.

To nie pierwszy sygnał dotyczący witaminy A i płuc

Wyniki nowej analizy są zgodne z częścią wcześniejszych obserwacji. Już w badaniu populacyjnym opublikowanym w 2001 roku niższe stężenia retinolu i niektórych innych przeciwutleniaczy wiązały się z gorszymi parametrami czynności płuc. Badanie miało jednak charakter przekrojowy – stężenie witamin i sprawność płuc oceniano w określonym momencie, bez wykazania, co było przyczyną obserwowanej zależności.

W analizie przeprowadzonej w Korei Południowej i opublikowanej w 2024 roku wyższe stężenie witaminy A w surowicy również było związane z korzystniejszymi wynikami spirometrii i mniejszym prawdopodobieństwem występowania obturacji odpowiadającej kryteriom POChP. Także to badanie nie pozwalało jednak ustalić, czy witamina A chroniła płuca, czy jej niższe stężenie było konsekwencją choroby, gorszego odżywienia albo innych problemów zdrowotnych.

Stężenie we krwi to nie to samo co suplementacja

Badacze porównywali istniejące stężenia witamin z wynikami badań płuc i markerami epigenetycznymi. Osoby z wyższym stężeniem witamin mogą jednocześnie:

Każdy z tych czynników może wpływać zarówno na poziom witamin, jak i na czynność płuc.

Co wynika z badania?

Nowe wyniki dostarczają kolejnych argumentów, że status odżywienia może mieć związek z pracą płuc oraz procesami biologicznego starzenia. Najważniejsze obserwacje:
✓  Wyższe stężenie witaminy A wiązało się z większymi objętościami płuc u dzieci i dorosłych z astmą.
✓  U dorosłych wyższe stężenie witaminy D również było związane z wyższymi wartościami FEV1 i FVC.
✓  Witamina D wiązała się z mniejszym przyspieszeniem wieku epigenetycznego u dorosłych.
✓  Zależności mogły częściowo obejmować mikroRNA i zmiany wpływające na aktywność genów.

To ważny kierunek badań, ale na odpowiedź, czy korygowanie stężenia witamin może realnie zmieniać przebieg astmy i tempo pogarszania się czynności płuc, potrzebne są dalsze badania z wieloletnią obserwacją oraz kontrolowane próby kliniczne.

Źródła

1. Sharma R. i wsp., „The impact of vitamins A and D on lung function and regulatory epigenetics in adult and childhood asthma”, „Thorax”, publikacja online: 30 czerwca 2026 roku, DOI: 10.1136/thorax-2025-223756.
2. Noh W., Baik I., „Associations of Serum Vitamin A and E Concentrations with Pulmonary Function Parameters and Chronic Obstructive Pulmonary Disease”, „Nutrients”, 2024.
3. Schünemann H.J. i wsp., „The Relation of Serum Levels of Antioxidant Vitamins C and E, Retinol and Carotenoids with Pulmonary Function in the General Population”, „American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine”, 2001.
4. Forno E. i wsp., „Effect of Vitamin D3 Supplementation on Severe Asthma Exacerbations in Children With Asthma and Low Vitamin D Levels”, „JAMA”, 2020.