Ból głowy na wakacjach. Winne mogą być nie tylko słońce i upał

Dlaczego głowa boli akurat wtedy, gdy wreszcie mamy odpoczywać?

Pierwszy albo drugi dzień urlopu. Jest gorąco, od rana zwiedzanie, kawa wypita w biegu, obiad przesunął się o kilka godzin, a poprzednia noc nie należała do najlepszych. Po południu zaczyna boleć głowa i najłatwiej obwinić słońce.

Czasem rzeczywiście ważną rolę odgrywa upał, ale wakacyjny ból głowy często pojawia się wtedy, gdy kilka drobnych zmian nakłada się na siebie. Inaczej śpimy, więcej chodzimy, jemy o innych porach, pijemy inną ilość kawy, częściej sięgamy po alkohol i spędzamy więcej czasu na zewnątrz.

Dlatego zamiast od razu szukać jednego winowajcy, warto cofnąć się o kilka godzin i spojrzeć na cały dzień.

Kilka drobiazgów naraz może zrobić różnicę

Wyobraźmy sobie typowy wakacyjny dzień: śniadanie o 7:00, dwie kawy, kilka godzin podróży, niewiele wody, szybkie wyjście na miasto, ponad 30°C, kilkanaście tysięcy kroków i obiad dopiero późnym popołudniem.

Żaden z tych elementów nie musi samodzielnie wywołać bólu głowy. Problem polega na tym, że organizm nie rozlicza ich osobno. Upał, pragnienie, niedosypianie, głód i zmiana codziennego rytmu mogą działać jednocześnie.

Nie chodzi tylko o słońce – liczy się też utrata płynów

W wysokiej temperaturze organizm chłodzi się między innymi przez pocenie. Wraz z potem tracimy wodę i elektrolity, a odwodnienie może sprzyjać gorszemu samopoczuciu i zwiększać ryzyko problemów związanych z upałem. CDC wymienia ból głowy wśród objawów wyczerpania cieplnego, obok m.in. silnego pragnienia, intensywnego pocenia, nudności czy zawrotów głowy.

Na urlopie łatwo przeoczyć prostą rzecz: pijemy podobną ilość jak w domu, choć spędzamy znacznie więcej czasu na zewnątrz i więcej się ruszamy. Przy dużym upale i intensywnym poceniu znaczenie ma nie tylko sama woda, ale również uzupełnianie traconych elektrolitów.

Późny obiad i zupełnie inny rytm kawy też mają znaczenie

Śniadanie było, więc o jedzeniu można zapomnieć do późnego popołudnia? Właśnie na wakacjach zdarza się to wyjątkowo łatwo. Kolejna atrakcja, spacer, kolejka do muzeum czy plaża sprawiają, że planowany lunch przesuwa się o dwie albo trzy godziny. Pomijanie posiłków może sprzyjać bólom głowy, szczególnie u osób z migreną.

Podobnie nieoczywista bywa kawa. Jeśli ktoś codziennie pije ją rano, a na urlopie pierwszą filiżankę wypija dopiero w południe albo nagle zupełnie z niej rezygnuje, może pojawić się ból związany z odstawieniem kofeiny.

Czasem problemem nie jest więc sama kawa, lecz gwałtowna zmiana rytmu, do którego organizm był przyzwyczajony.

Wieczorny drink może dołożyć kolejny element

Na urlopie alkohol często pojawia się wcześniej i częściej niż na co dzień: drink przy basenie, piwo do późnego obiadu, wino do kolacji. Sam alkohol może u części osób sprzyjać bólom głowy, a dodatkowo łatwo łączy się z innymi wakacyjnymi czynnikami – upałem, małą ilością wody i gorszym snem.

Nie chodzi o to, by demonizować lampkę wina podczas wakacji. Warto tylko pamiętać, że alkohol nie zastępuje nawodnienia, a po całym dniu na słońcu organizm może reagować na niego inaczej niż podczas spokojnego wieczoru w domu.

Czasem „ból od słońca” zaczyna się poprzedniej nocy

Pierwsza noc w hotelu często wygląda inaczej niż sen w domu. Nowe łóżko, hałas, klimatyzacja, światło zza zasłon, późniejsza kolacja albo wcześniejsza pobudka na wycieczkę mogą sprawić, że śpimy krócej lub gorzej.

Zmiany długości i rytmu snu należą do czynników mogących sprzyjać bólom głowy. U osób z migreną zarówno niedobór, jak i nadmiar snu mogą działać jako wyzwalacze napadu.

Dlatego ból pojawiający się po kilku godzinach zwiedzania niekoniecznie zaczął się od temperatury na zewnątrz. Organizm mógł wejść w dzień już niewypoczęty.

Po kilku godzinach w samolocie lub samochodzie spójrz też na kark i barki

Długa podróż oznacza często kilka godzin w jednej pozycji, spanie z głową opartą o niewygodny zagłówek albo długie patrzenie w telefon. Po dotarciu na miejsce napięcie karku i barków może zostać z nami dłużej niż sama podróż.

Dlatego podczas długiej jazdy warto robić przerwy, zmieniać pozycję i pozwolić sobie na kilka minut spokojnego ruchu. Po sześciu godzinach w samochodzie nie zawsze trzeba obwiniać wyłącznie 30-stopniowy upał.

Jasne światło, sen i pogoda mogą być szczególnie ważne przy migrenie

Nie każdy ból głowy jest migreną. U osób, które jednak mają migrenę, wakacyjna zmiana warunków może mieć dodatkowe znaczenie. Do częstych wyzwalaczy należą m.in. mocne światło, zmiany snu, pogody, stres, alkohol czy pomijanie posiłków.

Dlatego okulary przeciwsłoneczne, spokojniejsze tempo w największym upale czy regularniejsze posiłki nie są wyłącznie kwestią wygody. U osoby podatnej mogą po prostu ograniczyć liczbę nakładających się bodźców.

Wakacyjny „check 5”

Jeśli podczas urlopu zaczyna boleć Cię głowa, zamiast od razu wskazywać jedną przyczynę, sprawdź pięć prostych rzeczy.

Kiedy nie należy tłumaczyć wszystkiego wakacjami?

Ból głowy jest bardzo częstym objawem i najczęściej nie oznacza niczego groźnego. Są jednak sytuacje, w których potrzebna jest szybka pomoc medyczna.

Pilnej konsultacji wymaga zwłaszcza nagły, wyjątkowo silny ból głowy, szczególnie jeśli pojawia się gwałtownie albo towarzyszą mu zaburzenia świadomości, dezorientacja, omdlenie, problemy z mową, widzeniem lub poruszaniem się.

W czasie upału szczególnie niepokojące są zaburzenia świadomości i znaczne pogorszenie stanu ogólnego, ponieważ mogą wskazywać na poważną chorobę związaną z przegrzaniem.

Źródła i materiały

CDC Yellow Book, Heat and Cold Illness in Travelers. cdc.gov

Mayo Clinic, Headache Causes. mayoclinic.org

Mayo Clinic, Migraine – Symptoms and causes. mayoclinic.org

NCBI Bookshelf, Caffeine Withdrawal. ncbi.nlm.nih.gov

National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, informacje dotyczące wpływu alkoholu na organizm. niaaa.nih.gov