Zioła na obniżenie ciśnienia – które stosować?

Nadciśnienie tętnicze to jedno z najpowszechniejszych schorzeń cywilizacyjnych XXI wieku. Obok leczenia farmakologicznego coraz więcej osób sięga po naturalne sposoby wspomagania terapii – na przykład zioła na nadciśnienie. Czy jednak rzeczywiście mogą one skutecznie wspierać regulację ciśnienia krwi? Które zioła są najskuteczniejsze i jak je bezpiecznie stosować?

Które zioła obniżają ciśnienie krwi?

Zioła na obniżenie ciśnienia mogą działać łagodnie, ale skutecznie – wspomagając elastyczność naczyń, działając moczopędnie, przeciwzapalnie czy uspokajająco. Które rośliny rzeczywiście warto stosować?

Głóg (Crataegus spp.) 

Głóg to jedno z najlepiej przebadanych ziół stosowanych w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych. Zarówno jego kwiaty, owoce, jak i liście zawierają cenne bioaktywne związki, które wspomagają elastyczność naczyń krwionośnych i poprawiają przepływ krwi, co przekłada się na łagodzenie objawów nadciśnienia. Ponadto, głóg działa tonizująco na mięsień sercowy, wzmacnia jego pracę i może łagodzić objawy arytmii czy duszności. 

Regularne spożywanie wyciągów z głogu może skutkować stopniowym, ale trwałym obniżeniem ciśnienia krwi, zwłaszcza w przypadkach łagodnego lub umiarkowanego nadciśnienia. Badanie przeprowadzone przez Ann Walker wykazało, że przyjmowanie 1 200 mg wyciągu z głogu dziennie przez 16 tygodni doprowadziło do istotnego spadku ciśnienia rozkurczowego u pacjentów z cukrzycą typu 2 i nadciśnieniem w porównaniu z grupą placebo. (1) ​
Roślina ta jest też często składnikiem mieszanek ziołowych dedykowanych osobom starszym, z osłabioną funkcją serca. 

Kozłek lekarski (Valeriana officinalis) 

Choć kozłek lekarski znany jest głównie jako środek uspokajający i ułatwiający zasypianie, jego działanie może pośrednio wpływać na regulację ciśnienia krwi. Stres i napięcie emocjonalne to jedne z częstych przyczyn podwyższonego ciśnienia – zarówno chwilowego, jak i przewlekłego.
Związki zawarte w kozłku działają na receptory GABA w mózgu, wywołując efekt odprężenia i redukcji napięcia nerwowego. Uspokojenie układu nerwowego autonomicznego przekłada się na spadek ciśnienia krwi, szczególnie w sytuacjach stresowych. Kozłek jest więc idealnym ziołem wspomagającym osoby reagujące nadciśnieniem na efekt „białego fartucha” lub z nadciśnieniem labilnym (tzw. nadciśnienie utajone - wahania ciśnienia tętniczego bez konkretnych przyczyn; może zostać wywołane przez stres, stany lękowe i nerwicowe, czy intensywny wysiłek fizyczny).

Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca)

Roślina o działaniu uspokajającym, lekko moczopędnym i tonizującym serce. Stosowana przy nerwicach serca, labilnym ciśnieniu i objawach nadciśnienia wywołanych stresem. Obniża napięcie nerwowe i wspiera równowagę układu krążenia. Może być stosowany w mieszankach z głogiem czy melisą.

Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus)

Chmiel znany jest głównie z działania uspokajającego – hamuje pobudliwość nerwową, ułatwia zasypianie i wspomaga równowagę emocjonalną. Redukcja stresu wpływa pośrednio na obniżenie ciśnienia. Świetnie komponuje się z kozłkiem lekarskim czy serdecznikiem w kuracjach wyciszających. Większość ze wspomnianych roślin znajduje się w mieszance Zielarni Suwalskiej: Zioła obniżające ciśnienie krwi 

Robaki (frakcja gruba) 200g Zielarnia Suwalska autorska mieszanka ziół

47,99 zł

Do koszyka

Zmniejsz ilość

favorite_border favorite

Robaki (frakcja drobna) 200g Zielarnia Suwalska autorska mieszanka ziół

47,99 zł

Do koszyka

Zmniejsz ilość

favorite_border favorite

Czosnek (Allium sativum) 

Czosnek to nie tylko przyprawa. Jego najważniejszy składnik aktywny – allicyna – powstaje w wyniku rozdrabniania świeżego ząbka i odpowiada za większość efektów terapeutycznych. W badaniach klinicznych wykazano, że suplementacja czosnkiem (szczególnie w formie kapsułek standaryzowanych na zawartość allicyny) obniża zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe – nawet o kilkanaście mmHg! Karin Ried wraz ze współpracownikami przeprowadziła metaanalizę obejmująca 12 badań z udziałem 553 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Autorzy wykazali, że suplementacja preparatami czosnku przez okres od 8 do 12 tygodni prowadziła do średniego obniżenia ciśnienia skurczowego o 8,3 mmHg oraz rozkurczowego o 5,5 mmHg. Efekty te były porównywalne do działania standardowych leków przeciwnadciśnieniowych, a dodatkowo zaobserwowano poprawę elastyczności naczyń krwionośnych!(2). Jeśli temat kondycji układu krążenia jest dla Ciebie istotny, zapraszamy do lektury artykułu: Jak dbać o naczynia krwionośne?

Uwaga! Należy jednak uważać przy stosowaniu czosnku z lekami rozrzedzającymi krew, ponieważ może nasilać ich działanie - spożycie czosnku powinno być monitorowane u pacjentów otrzymujących terapię warfaryną, a pracownicy służby zdrowia powinni być świadomi tej interakcji (3).

Czosnek niedźwiedzi (Allium ursinum)

Naturalny „kuzyn” czosnku pospolitego. Posiada właściwości obniżające ciśnienie, poprawia krążenie, działa przeciwzakrzepowo i detoksykująco. Jest łagodniejszy dla układu pokarmowego niż czosnek tradycyjny, można go stosować w świeżej postaci (np. do sałatek) lub jako susz.

Hibiskus (Hibiscus sabdariffa)

Następna zaskakująca roślina, która najczęściej kojarzona jest z letnim ogrodem lub smakiem owocowych herbat. Tymczasem okazuje się, że hibiskus posiada udokumentowane działanie obniżające ciśnienie tętnicze! Jego ciemnoczerwone kwiaty są bogate w antocyjany, kwasy fenolowe i witaminę C, które działają silnie przeciwutleniająco i wzmacniają ściany naczyń krwionośnych.
Diane L McKay w artykule naukowym Herbata z hibiskusa obniża ciśnienie krwi  u dorosłych z nadciśnieniem i stanem przednadciśnieniowym stwierdza, że picie naparu z hibiskusa w ilości 3 filiżanek dziennie przez 6 tygodni może prowadzić do znaczącego obniżenia ciśnienia krwi (4). Co ciekawe, efekt ten porównywalny był z niektórymi lekami hipotensyjnymi z grupy inhibitorów ACE – bez skutków ubocznych(5).

Jemioła pospolita (Viscum album)

Jemioła działa hipotensyjnie poprzez rozszerzanie naczyń krwionośnych i łagodzenie napięcia nerwowego. Zawiera lektyny i flawonoidy, które poprawiają krążenie i działają uspokajająco. W medycynie naturalnej stosowana od lat jako środek na nadciśnienie, ale należy zachować ostrożność – zawiera też substancje toksyczne (np. w owocach). Najbezpieczniejszą formą jest napar z suszonego ziela pod kontrolą specjalisty.

Zielona herbata – codzienny rytuał dla zdrowia naczyń

Zielona herbata ma dobroczynny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Zawarte w niej katechiny, w tym galusan epigallokatechiny (EGCG), wykazują działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne i lekko moczopędne, co może sprzyjać obniżeniu ciśnienia krwi. Dodatkowo, regularne picie zielonej herbaty może poprawiać funkcję śródbłonka i zwiększać biodostępność tlenku azotu – kluczowego gazu regulującego napięcie naczyń krwionośnych. (6)

W badaniach populacyjnych osoby spożywające 3–5 filiżanek zielonej herbaty dziennie rzadziej zapadają na choroby układu krążenia, w tym nadciśnienie i miażdżycę. Dodatkowe meta-analizy wykazują, że regularne spożycie zielonej herbaty w umiarkowanych ilościach może prowadzić do niewielkiego, ale istotnego obniżenia ciśnienia tętniczego – szczególnie skurczowego. (7) 
 Zielona herbata to zatem prosta, smaczna i naturalna metoda wspierająca zdrowie serca.

Jak stosować zioła na nadciśnienie?

Zioła można stosować w postaci naparów, kapsułek lub nalewek. Nie do przecenienia są preparaty przygotowane na bazie mieszanek ziołowych. Wielki znawca ziół ojciec Klimuszko stwierdził jednoznacznie, że “dopiero zioła zespołowo zastosowane w pełnej harmonijnej współzależności mogą przywrócić równowagę biologiczną w chorym ustroju. (...) Zioła stosowane zespołowo potrafią nie tylko leczyć wiele schorzeń, lecz regenerują cały organizm.” 

Jak je dawkować, by były skuteczne i bezpieczne? Zioła na nadciśnienie mogą być skutecznym wsparciem terapii, pod warunkiem ich odpowiedniego stosowania – regularnego, świadomego i dostosowanego do potrzeb organizmu. Warto konsultować stosowane zioła z lekarzem lub fitoterapeutą, zwłaszcza gdy pacjent stosuje leki hipotensyjne. Niektóre składniki mogą bowiem wzmacniać lub osłabiać działanie leków.

Jak stosować zioła? Choć brak jest jednoznacznych wytycznych, praktyka fitoterapeutyczna często opiera się na następujących zasadach:​

Te zalecenia mają na celu zapobieganie potencjalnemu przeciążeniu organizmu i umożliwienie oceny skuteczności terapii.
W jakiej postaci można przyjmować zioła na obniżenie ciśnienia?

Napary ziołowe

Napar to najpopularniejsza forma spożywania zdrowotnego napoju. Najczęściej wystarczy zalać zioła wrzątkiem i odczekać kwadrans. Należy jednak zachować ostrożność, ponieważ wiele mieszanek ziołowych posiada konkretny sposób przygotowania proponowany przez producenta. 

Kapsułki i tabletki 

Preparaty standaryzowane na zawartość substancji czynnych (np. allicyny w czosnku) zapewniają dokładne dawkowanie. Zalecane dzienne dawki różnią się w zależności od preparatu, dlatego należy kierować się informacjami na etykiecie i zaleceniami producenta. Suplementacja czosnkiem może wymagać 600–1200 mg dziennie, aby osiągnąć efekt hipotensyjny.

Nalewki i wyciągi alkoholowe

Nalewki z głogu czy kozłka lekarskiego mają silniejsze działanie i szybciej się wchłaniają. Trzeba jednak mieć na uwadze, że  osoby z nadwrażliwością na alkohol lub przyjmujące leki psychotropowe powinny skonsultować ich stosowanie z lekarzem.
Wybierz interesującą Cię formę wsparcia i skorzystaj z produktów dostępnych w kategorii Suplementy na układ krążenia - znajdziesz tam zarówno zioła, wieloskładnikowe mieszanki ziołowe, suplementy w formie kapsułek, jak i nalewki:

Robaki (frakcja gruba) 200g Zielarnia Suwalska autorska mieszanka ziół

47,99 zł

Do koszyka

Zmniejsz ilość

favorite_border favorite

Robaki (frakcja drobna) 200g Zielarnia Suwalska autorska mieszanka ziół

47,99 zł

Do koszyka

Zmniejsz ilość

favorite_border favorite

Czas trwania kuracji i ocena efektów

Efekty działania ziół na ciśnienie nie są natychmiastowe. Pierwszych oznak można spodziewać się po 7-14 dniach. Pamiętaj jednak, że efekty mogą różnić się w zależności od:
- wieku i ogólnego stanu zdrowia,
- przyjmowanych leków,
- stylu życia (dieta, aktywność fizyczna, stres),
- konsekwencji i systematyczności stosowania.
Ten ostatni punkt jest kluczowy - wiele osób rezygnuje z picia ziół po uzyskaniu pierwszych zadowalających efektów. A trwalsze mogą pojawić się dopiero po ok. 3–6 tygodniach regularnego stosowania!

Ważna jest również świadomość, że w trakcie kuracji może dojść do pogorszenia samopoczucia - pisał o tym wspominany już o. Klimuszko:

Warto prowadzić dzienniczek ciśnienia i obserwować zmiany.  A jeśli one nie zachodzą i po kilku tygodniach nie widać poprawy, należy ponownie skonsultować się z lekarzem lub fitoterapeutą.

Czy zioła mogą być niebezpieczne dla zdrowia?

Choć „naturalne” często utożsamiane jest  z „bezpieczne”, trzeba mieć świadomość, że zioła nie są obojętne dla organizmu, a do tego, tak jak zostało to wspomniane powyżej, mogą wchodzić w interakcje z lekami – np. dziurawiec, często stosowany na poprawę nastroju, może osłabiać działanie leków na nadciśnienie.
Dlatego każdorazowo warto skonsultować wprowadzenie ziół do terapii z lekarzem prowadzącym. Nie powinny one też zastępować przepisanych leków, lecz działać jako wsparcie terapii.
Dla bezpieczeństwa:

• nie stosuj kilku ziół jednocześnie bez konsultacji,
• nie wolno pić ziół cały czas, należy robić przerwy,
• obserwuj ciśnienie i samopoczucie,
• nie stosuj ziół u kobiet w ciąży i karmiących bez konsultacji.

Możliwe interakcje z lekami

Zioła mogą wykazywać silne działanie, należy zachować ostrożność. Szczególnie, gdy na stałe mamy przepisane leki, ponieważ często dochodzi do interakcji, np. na przykład:
- czosnek może wzmocnić działanie leków rozrzedzających krew,
- kozłek może nasilać działanie leków uspokajających lub nasennych,
- zielona herbata przy nadmiernym spożyciu może wpływać na wchłanianie niektórych leków.
Więcej informacji o interakcjach znajdziesz w poniższej tabeli:

Przed rozpoczęciem kuracji ziołowej należy skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki na stałe!

Zioła na obniżenie ciśnienia, takie jak głóg, czosnek czy hibiskus, mogą skutecznie wspierać kontrolę ciśnienia krwi, o ile są stosowane świadomie i z umiarem. Naturalna fitoterapia stanowi doskonałe uzupełnienie konwencjonalnego leczenia, ale wymaga znajomości działania substancji czynnych oraz możliwych interakcji. Kluczem do skutecznej terapii jest wiedza, konsultacja z lekarzem i długofalowe podejście do zdrowia. 

W przypadku zmagania się z nadciśnieniem tętniczym warto wiedzieć, jakie zioła podnoszą ciśnienie?, aby unikać ich w swojej diecie. 

FAQ - najczęściej zadawane pytania o zioła na nadciśnienie

Jakie zioła są najskuteczniejsze w naturalnym obniżaniu ciśnienia krwi?

Najczęściej wymienia się: głóg, hibiskus, serdecznik pospolity, jemiołę oraz czosnek. 

Czy stosowanie ziół na nadciśnienie jest bezpieczne razem z lekami przepisanymi przez lekarza?

Nie zawsze. Niektóre zioła mogą nasilać działanie leków przeciwnadciśnieniowych, co grozi zbyt dużym spadkiem ciśnienia. Zawsze warto skonsultować to z lekarzem, który dostosowuje lekarstwa!

Po jakim czasie można zauważyć efekty działania ziół na obniżenie ciśnienia?

Zazwyczaj pierwsze efekty pojawiają się po kilku tygodniach regularnego stosowania (2–8 tygodni), ale tempo działania zależy od organizmu i stosowanej dawki.

Czy istnieją skutki uboczne związane z długotrwałym stosowaniem ziół na nadciśnienie?

Tak. Może dojść m.in. do nadmiernego obniżenia ciśnienia, zaburzeń pracy serca, problemów żołądkowych, a także reakcji alergicznych.

🔍 Lista przytaczanych badań:
1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16762125/
2. https://doi.org/10.3892/etm.2019.8374
3. https://doi.org/10.5902/2236583436133
4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20018807/
5. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0944711304000029
6. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10757748/
7. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0939475314000477

📚Bibliografia:
A. Cz. Klimuszko, Wróćmy do ziół leczniczych, Warszawa 2022.  
K. Ried, Garlic lowers blood pressure in hypertensive individuals, regulates serum cholesterol, and stimulates immunity: An updated meta-analysis and review, “The Journal of Nutrition”, 2016.
M.C.Houston, M.C., Herbs and Nutritional Supplements in the Prevention and Treatment of Hypertension,  “Progress in Cardiovascular Diseases”, 2013.
D.L. McKay, J.B. Blumberg, A Review of the Bioactivity and Potential Health Benefits of Hibiscus sabdariffa L, “Phytotherapy Research”, 2007.